Verplaatsing van vocht in de atmosfeer
Wanneer gaat het regenen of blijft het droog? Vragen die me dagelijks wel een paar keer gesteld worden. Het weer is in Nederland een onderwerp waar veel over gesproken wordt. En geklaagd. Nederland ligt op gematigde breedte waarin het wisselvallig is. Tegenwoordig is het ook nog wisselvallig, maar dan met lange tussenpozen van aanhoudende geblokkeerde luchtstromingen. Een voorbeeld is de huidige winter met driekwart van de tijd hogedrukgebieden boven het vasteland van Europa (inclusief Nederland). Tot en met 18 februari tellen we in Breda 36 geheel zonloze dagen op 80 dagen tijd. En dan hebben we het nog niet over het aantal dagen dat de zon amper vijf of tien minuten heeft geschenen. Dan is het dus duidelijk meer dan de helft van de winter grijs en waterkoud geweest. Op die grijze dagen viel er nauwelijks regen. Maar het was wel bijzonder vochtig in de atmosfeer. En dat vocht bevond zich meestal in een dun laagje aan of nabij het aardoppervlak. In een hogedrukgebied vinden dalende luchtbewegingen plaats. Waardoor wolken oplossen, het zonnig wordt en warmer. Normaal daalt de temperatuur met toenemende hoogte, maar in een hogedrukgebied kan zich een inversie vormen.
Dat wil zeggen een omkering van het temperatuurverloop met de hoogte. Hoe hoger, hoe warmer. In de nacht zakt de koudste lucht met windstil weer naar beneden omdat koude lucht zwaarder is dan warme lucht. Is die lucht dan ook nog eens vochtig, dan kan zich laaghangende bewolking, Stratus vormen. Of zelfs mist. In Breda traden er afgelopen winter vijftien dagen met mist op. Dat is niet extreem, maar wel bijzonder in vergelijking met de voorgaande winters die relatief mistvrij verliepen. In de winter is de zonnewarmte vaak niet sterk genoeg om mist en laaghangende wolken op te lossen en dan krijg je grijze dagen. Nu hebben we dit grote aantal grijze waterkoude dagen te danken aan een langdurig geblokkeerde luchtstroming van west naar oost. Dit wordt mede veroorzaakt door klimaatverandering. Mocht dit luchtdrukpatroon zich tot in de zomer handhaven, dan wordt het gortdroog en heet. De zomerzon kan al dat vocht wel doen verdampen en bij weinig wind vormt zich dan smog onder de inversielaag.[n]