Drone blijkt effectief middel voor veiliger en schoner Hazeldonk: ‘Maar de wetgeving blijft krom’
Door: Hanneke Marcelis AlgemeenBREDA - Bijna een jaar heeft Breda bij Hazeldonk tests uitgevoerd met een multi-inzetbare drone. Een unicum, want Breda is de eerste gemeente die vanuit het ministerie toestemming heeft gekregen om met een piloot op afstand te vliegen met een drone over openbaar gebied. De resultaten zijn leerzaam, stelt wethouder Carla Kranenborg - van Eerd. “Maar soms is de wetgeving helaas krom. Daar loop je tegenaan wanneer je met innovatieve technologieën aan het testen bent.”
Op het dak van één van de bedrijven op bedrijventerrein Hazeldonk heeft sinds het voorjaar van 2024 een ‘box’ gestaan met daarin een op afstandbestuurbare drone. Die drone ging bijna een jaar lang meerdere keren per week op ‘missie’, zoals dat bij drones heet, boven het gebied. Met die vluchten, bestuurd door een piloot op afstand, testte Breda hoe de drone ingezet kan worden om de veiligheid op het bedrijventerrein te verhogen en de kwaliteit van het openbaar gebied inzichtelijk te maken. En dat was uniek, want Breda is de eerste gemeente die een vergunning van het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat heeft gekregen voor het vliegen met een drone met piloot op afstand boven openbaar gebied, het zogenaamde BVLOS ofwel Beyond Visual Line of Sight.
Afgelopen week presenteerde wethouder Carla Kranenborg- van Eerd de resultaten van de proef met de multi-inzetbare drone.
Afval
De drone werd onder meer ingezet om afvaldumpingen en zwerfafval in kaart te brengen. Dat leverde bruikbare informatie op: schoonmakers konden gericht worden ingezet, zonder onnodig bermen of wegbermen af te zoeken.
Ook werd de drone gebruikt om slijtage aan het asfalt te signaleren. Daarbij kwamen onverwachte inzichten aan het licht. Zo bleek dat vrachtwagens op bepaalde plekken opvallend vaak keerden, wat extra slijtage veroorzaakte. De oorzaak: onduidelijke navigatie-informatie. “Met die kennis konden we routes aanpassen, en zo niet alleen op onderhoud besparen maar ook CO2-uitstoot terugdringen,” aldus de wethouder.
Veiligheid
Het vergroten van de veiligheid is een speerpunt voor bedrijventerrein Hazeldonk. Er werd dan ook getest met het effect van de drone als surveillance. Ook dat leverde positieve resultaten op. Zo konden verdachte personen die zich achter een vrachtwagen verscholen, gemakkelijk geregistreerd worden door een drone die een surveillancevlucht deed. “Dat scheelt niet alleen mankracht, maar is ook effectief. Want een surveillanceauto over de weg zou deze verdachte personen niet kunnen zien”, legt Hans Nouwens, projectleider Bredata uit.
Dat betekent echter niet dat de drone direct kan worden ingezet bij incidenten. “De politie mag de drone niet zelf gebruiken,” benadrukt Kranenborg. “Wel kunnen zij beelden vorderen voor onderzoek, zoals dat ook gebeurt met camerabeelden van winkels.”
Toch wringt de wet soms, vervolgt ze. “Als een drone bijvoorbeeld op pad wordt gestuurd om afval in beeld te brengen, maar onderweg een inbraak detecteert, mag die niet meteen overschakelen op surveillance. De drone moet terug naar de basis, en er moet een nieuwe vlucht worden aangevraagd. Iedereen begrijpt hoe krom dat voelt. Wanneer je bezig bent met innovatie, zie je vaak dat wetgeving achterloopt. Dat kan frustrerend zijn.”
Privacy en ethiek
De inzet van drones boven openbaar gebied roept vragen op over privacy. ”De juridische voorbereiding is omvangrijk,” zegt dronepiloot Niels Klink. “Maar we zagen dat privacy goed te beschermen is. Zo kun je ervoor kiezen alleen specifieke objecten vast te leggen, en niet de volledige vlucht. Ook is er software die automatisch gezichten of kentekens vervaagt.”
Naast privacy bestaat uiteraard ook het ethisch dilemma. Moet je alles wat technisch en juridisch mogelijk is ook willen? “Dat is een gesprek dat je als samenleving met elkaar moet voeren”, stelt wethouder Kranenborg. “Die vraag is niet aan ons als gemeente om te beantwoorden.”
Foutparkeren
Veiligheid en afvaldumpingen waren twee belangrijke onderwerpen waarbij de inzet van de drone getest werd. Ook werd gekeken of de drone gebruikt kan worden om foutparkeerders te registreren. Het antwoord is: Ja, dit is mogelijk. Al is dat bij vrachtwagens vanwege de plek van het kenteken lastiger dan bij personenauto’s. Wethouder Kranenborg ziet de drone echter niet snel ingezet gaan worden met dat doel. “Bij Hazeldonk geldt geen betaald parkeren. En in de gebieden waar dat wel zo is, zoals de binnenstad, kun je je afvragen of je moet willen dat daar een drone vliegt. Dan kom je weer terug op het privacyvraagstuk en op ethiek. Bovendien werken de scanauto’s in die gebieden prima.”
De wethouder benadrukt: “Het vliegen met de drone is nooit een doel op zich. Waar het ons om gaat, is het oplossen van (maatschappelijke) problemen. De drone is daarbij een mogelijk middel, niet het doel.”
De test met de drone bij Hazeldonk is nu afgelopen. Hoe de toekomstige inzet van de drone eruit ziet, ligt niet bij de gemeente Breda. “Wat wij als gemeente willen is innovatie aanjagen. Dat doen we bij de proeftuin Hazeldonk en met deze test met de inzet van een drone. De uitkomsten van deze proef delen we actief met ondernemers en partner – en nu is het aan anderen om ermee verder te gaan.”