Vier jaar oorlog tegen Oekraïne door de ogen van Bredase fotografen
Door: Hanneke Marcelis CultuurBREDA - In februari 2026 gaat de grootschalige Russische invasie van Oekraïne haar vierde jaar in. Voor Nieuwe Veste in Breda is dat aanleiding om werk te tonen van vier Bredase fotografen, die elk een betrokken band met het land hebben. De tentoonstelling laat beelden zien uit het Oekraïne van vóór de oorlog, van vluchtelingen die in Brabant een nieuw onderkomen vonden, en van de vernietiging en het leed die de Russische aanval heeft veroorzaakt.
De verandering in Oekraïne wordt pijnlijk tastbaar in twee beelden uit de stad Krementsjoek, in het hart van het land. Op de eerste foto heerst een weldadige kalmte: een oude vrouw zit in kleurige kleding op het kiezelstrand, een hengel in de hand, een vers gevangen visje spartelend aan de lijn. Het is een tafereel van onverstoorbare rust. Op het tweede beeld uit dezelfde stad is die sfeer volledig verdwenen. Tegen een muur in de nationale kleuren zitten twee jongeren in militair uniform. Ze houden geen hengel vast, maar een dronecontroller. Waar de vrouw genoot van de zon, trainen deze jongeren voor een totaal andere werkelijkheid.
De eerste foto werd in 2009 gemaakt door Joyce van Belkom, toen veel Nederlanders nauwelijks meer van Oekraïne wisten dan dat het ‘ergens in Oost-Europa’ lag. De tweede is van Mischa Keijser, gemaakt in het najaar van 2025. De oorlog greep hem zo aan dat hij sinds het begin van de invasie meerdere keren naar Oekraïne reisde. Wat begon met de Russische annexatie van het schiereiland de Krim en de destabilisatie van Oost-Oekraïne in 2014, groeide uit tot een oorlog die inmiddels dagelijks het nieuws beheerst. Meer dan 100.000 Oekraïners hebben sindsdien een veilig heenkomen gevonden in Nederland.
Ron Magielse legde in het najaar van 2024 vast hoe het Oekraïense vluchtelingen na hun intrek in 2022 in de tot dan toe leegstaande Koepelgevangenis vergaat. Op een aangrijpende foto die hij buiten maakte, staan mannen en vrouwen onder een afdak in een geïmproviseerd keukentje hun maaltijd te bereiden: een beeld dat de overrompeling van de massale inval treffend vangt.
Collega-fotograaf Fons Manders vroeg vluchtelingen in de Koepelgevangenis in 2022 of hij foto’s mocht maken van de achtergrondafbeeldingen op hun smartphones. Elke foto getuigt van gemis, of juist van de hoop ooit terug te keren.
De foto’s zijn te zien van 17 januari 2026 t/m 14 maart in de ontvangsthal van Nieuwe Veste. Toegang is gratis.
Gezicht op de activiteitenruimtes en een deel van het terras van het restaurant in de centrale hal.
Sinds maart 2022 zijn ruim 600 Oekraïense vluchtelingen ondergebracht in de voormalige koepelgevangenis in het centrum van Breda. - ron magielse