Hoe Jan Boertje (82) uit Breda nuchter werd en nu andere verslaafden helpt
BREDA - Jan Boertje (82) werd op een ochtend wakker in 1999 in zijn schuur en wist niet hoe hij daar was gekomen. Hij lag tussen de pakketjes cocaïne en de blikjes bier. Op dat moment besefte hij dat het niet langer zo kon. “Nu moet ik stoppen,” dacht hij. Inmiddels is hij 26 jaar nuchter en helpt hij anderen met een verslaving.
DOOR EVA CRIELAARD
Jan Boertje (82) is geboren in Dordrecht. Hij omschrijft zichzelf als iemand die erg perfectionistisch was, maar dat nu niet meer is. Hij had zijn eigen parfumerie, kinderkledingzaak en een antiekhal. Daarna ging hij bij het caravanbedrijf van zijn schoonvader werken. Hij legt uit dat hij daar alles wilde doen. Hij deed niet alleen de verkoop, maar stond ook in de werkplaats en het magazijn. Dat moest niet van zijn schoonvader, dat wilde hij zelf graag. Alles moest altijd perfect zijn. “Ik heb altijd boven mijn eigen grenzen gewerkt”, zegt hij hierover.
Uit dat perfectionisme ontstond een verslaving. Jan begon steeds meer te drinken. Dit bracht hem al snel in de problemen. “Je stapt één keer met drank in de auto. Dat doe je nog eens en nog eens. Toen werd ik door de politie gepakt.” Om zijn straf te ontlopen, vluchtte hij naar Afrika.
In Afrika weet Jan een succesvol leven op te bouwen. Hij heeft twee huizen, een restaurant en een importbedrijf. “Ik gebruikte niet als ik iets aan het opbouwen was”, zegt Jan daarover. Toch gaat het ook in Afrika mis. Jan verliest zichzelf opnieuw in de verslaving. Hij begint weer met drinken en gebruikt drugs. Dan verliest hij alles en komt hij terug naar Nederland. Hij heeft helemaal niets meer. In Nederland komt hij terecht in Breda en doet hij, zoals hij het zelf zegt, “alle gekke dingen die niet mogen”.
Dan bereikt Jan in 1999 zijn dieptepunt. Het is het kantelpunt waarop hij zich beseft dat het niet langer zo door kan gaan. “Ik werd ergens boven in een schuurtje op een plank wakker. Hoe ik daar gekomen ben weet ik niet eens meer. IK werd daar wakker met de pakketjes cocaïne en de blikjes bier om me heen, en toen dacht ik: nu moet ik stoppen, anders ga ik dood of word ik gek.”
Nuchter worden
Op de dag dat Jan besluit nuchter te worden, neemt hij contact op met alle mogelijke instanties. Hij maakt een afspraak bij de huisarts en neemt contact op met de AA (Anonieme Alcoholisten) en de GGD.
Over het nuchter worden vertelt Jan: “Het eerste jaar word je gek. Er gaan honderd dingen door je hoofd en daar ben je helemaal van in de war. Dan wil je ook nog eens gebruiken. Dat is allemaal heel vermoeiend. Pas als dat eerste jaar erop zit en je belandt in de volgende fase, zie je dat het eerste jaar helemaal niet moeilijk was. Je bent dat jaar niet aan het werk. Er zijn ook geen andere prikkels en het enige wat je hoeft te doen, is niet gebruiken. Pas als je leven weer begint, wordt het echt moeilijk”.
Jan heeft na zijn besluit nooit meer een terugval gehad. “Ik moest mijn hele leven veranderen en tevreden leren zijn met wat er is. Dat ben ik nu. Ik heb het nu beter dan ik ooit had met al mijn huizen en mooie auto’s. Het is goed zo. We hebben het hier in Nederland zo goed, maar we zijn allemaal ontevreden.”
Anderen helpen
Als Jan drie jaar nuchter is, begint hij een jongerengroep in zijn eigen woonkamer. Dit doet hij om jongeren met een verslaving te kunnen helpen vanuit zijn eigen ervaringen. Al snel was het niet meer haalbaar om zo’n groep bij hem thuis te organiseren. “Binnen een half jaar had ik twintig mensen thuis zitten. Dat was geen doen.” In 2006 richt Jan vervolgens Nuchter Leven Breda op, een aftakking van de AA.
Jan heeft een goudeerlijke en directe aanpak: "Ik lijk een aardige man. Maar ik ben niet altijd zo aardig hoor. Ze noemen het wel eens hard, maar ik ben eerlijk. Als je niet luistert, zeg ik dat je beter kunt gaan. Het gaat hier om je leven en dat begrijpen mensen soms niet. Ze zitten hier dan om niet dood te gaan, maar luisteren niet naar me. Dan krijg je van mij gewoon een draai om je oren. Dat vind ik niet hard.” Hij vertelt dat dat verschilt van andere groepen. "Op andere plekken zeggen ze: ‘Wat fijn dat je terug bent' als iemand een terugval heeft gehad. Dat zeg ik niet. Als ik dat zeg, beloon ik je en dat wil ik niet.”
Niet iedereen is altijd te helpen. Als er drie nieuwe verslaafden binnenkomen, is er misschien maar één die nuchter blijft. Dit weerhoudt Jan er niet van om mensen te blijven helpen. “Al is het maar één iemand per jaar waarbij het lukt, dat is voor mij genoeg”, zegt Jan daarover. Zijn hart ligt bij het helpen van mensen. “Dat is mijn roeping joh, dat is mijn leven. Ik stop pas als ze me moeten wegdragen.”[n]
Nuchter Leven Breda
Nuchter Leven Breda is een zelfhulpgroep die mensen helpt bij het stoppen met alcohol- en/of drugsgebruik en het herstel daarvan. Er wordt niet alleen gesproken over gebruik, maar vaker over de reden waarom je gebruikt. De groep komt meerdere keren per week bij elkaar en gebruikt een methode van twaalf stappen. In de bijeenkomsten delen mensen openlijk ervaringen en steunen elkaar. In 2023 ontving Jan een koninklijke onderscheiding voor zijn belangeloze inzet op het gebied van verslavingszorg in Breda.