Geen stenen, maar mensen: nieuw boek geeft gezicht aan Zandberg-Oost
BREDA - Wat begon als een vaste rubriek in een wijkkrant, groeide uit tot een boek dat een complete Bredase wijk in kaart brengt. Met Zomaareenstraat, 35 verhalen uit 35 straten in Zandberg-Oost bundelt wijkraadvoorzitter Ad Bijma jarenlang verzamelde verhalen van bewoners. Niet de stenen, maar de mensen staan centraal.
DOOR HANNEKE MARCELIS
Het idee voor het boek ontstond niet aan een schrijftafel, maar in de praktijk van het wijkleven. Tussen 2017 en 2025 schreef Ad Bijma voor de wijkkrant Zandberg-Oost ieder kwartaal een zogenoemd straatprofiel. “Ik wilde weten hoe mensen hun straat beleven,” vertelt hij. “Dus ging ik gewoon de straat op, sprak soms iemand aan in de voortuin en maakte een interview.”
In totaal sprak hij zo’n 50 tot 60 bewoners, verspreid over alle 35 straten van Zandberg-Oost. Die persoonlijke gesprekken vormden de basis voor de profielen. “In het begin had ik helemaal niet het idee om er een boek van te maken,” zegt Bijma. “Maar toen ik alle straten had gehad, vond ik het zonde om er verder niets meer mee te doen.” Toen eind vorig jaar het laatste straatprofiel klaar was, viel alles op zijn plek. Ad besloot de verhalen te bundelen. Met zijn ervaring in eerdere buurtpublicaties wist hij hoe hij dat moest aanpakken. Toch koos hij er dit keer bewust voor om het boek in eigen beheer uit te geven. “Ik wilde niet dat de wijkraad financieel risico zou lopen.” Het resultaat is meer dan een simpele bundeling. Naast de interviews bevat het boek ook een beknopte geschiedenis van de wijk en tientallen historische foto’s uit het Stadsarchief. “Ik heb er echt een kijkboek van willen maken,” legt hij uit. “Zodat mensen niet alleen lezen, maar ook zien hoe hun straat er vroeger uitzag.”
Menselijke verhalen als rode draad
Hoewel de historie een rol speelt, ligt de nadruk duidelijk op de bewoners zelf. De verhalen in het boek variëren van alledaagse observaties tot persoonlijke ervaringen. “Sommige mensen vertellen over moeilijke periodes, zoals ziekte, noodgedwongen verhuizing wegens ouderdom met gebreken of over persoonlijke ambities. Anderen over hoe ze elkaar in de straat helpen,” zegt Bijma. Juist die menselijke kant was voor hem de belangrijkste reden om het boek te maken. “Ik wilde geen klassiek geschiedenisboek schrijven. Het gaat mij erom dat mensen aan het woord komen over hun eigen leefomgeving.”
Meer verbinding in de wijk
Het boek past in een bredere missie van Bijma, die zich al jaren inzet voor de sociale samenhang in Zandberg-Oost. Volgens hem is die verbinding niet vanzelfsprekend in een wijk waar bewoners vaak op zichzelf zijn aangewezen. “Op straatniveau is het contact goed, maar wijkbreed kan het sterker.” Met initiatieven zoals wijkavonden, clubs en nu ook dit boek probeert hij bewoners dichter bij elkaar te brengen. “Dit is weer een manier om herkenning te creëren. En om ze met elkaar in verbinding te brengen.” De presentatie van het boek op 21 mei wordt dan ook meer dan alleen een lancering. “Het wordt vooral een ontmoetingsmoment voor de wijk,” aldus Bijma. “Veel mensen die hebben meegewerkt komen samen. Dat is eigenlijk precies waar het mij om gaat.”
Praktische informatie
De presentatie van ‘Zomaareenstraat, 35 verhalen uit 35 straten in Zandberg-Oost' vindt plaats in gemeenschapshuis de Zandberg op 21 mei van 16:15 uur tot 18:00 uur. Het boek wordt overhandigd aan wijkbewoner Paul Depla. Het boek is ter plaatse te koop, en zal ook verkocht worden bij Van Kemenade & Hollaers en de Vrije Boekhandel.[n]