De bekendste (onbekende) ontdekking van Breda krijgt een kunstwerk

BREDA - Iedereen heeft weleens gehoord van fotosynthese. Maar de ontdekker ervan? Dat is een Bredanaar: Jan Ingenhousz. Stichting KOP zette drie kunstenaars aan het werk om zijn naam onder Bredanaars bekender te maken. Het kunstenaarscollectief wil dat er een kunstwerk in de stad komt om Jan Ingenhousz te eren.

Jan Ingenhousz is de reden dat het woord ‘foto’ voorkomt in ‘fotosynthese’. ‘Photo’ is namelijk Oudgrieks voor licht. De achttiende-eeuwse plantkundige deed in 1779 de baanbrekende ontdekking dat zonlicht noodzakelijk is voor planten om schone lucht te kunnen produceren. Bij fotosynthese zetten planten, met behulp van zonlicht, koolstofdioxide en water om in glucose (suiker) en zuurstof. Hierdoor groeit de plant en als bijproduct ontstaat nieuwe zuurstof.  

Drie kunstenaars kregen de opdracht van stichting KOP, dat startende kunstenaars de kans biedt zich te ontwikkelen, om zich te laten inspireren door het werk van Ingenhousz. Zij presenteerden gistermiddag hun ontwerpen bij de opening van de ‘De bekendste (onbekende) ontdekking van Breda!’-expositie. Eén van de ontwerpen moet ergens in de stad een plekje krijgen. Het Bredase publiek krijgt de kans een stem uit te brengen op hun favoriet.

Mike Anna

‘Tuurstenen’, zo heet het ontwerp van Mike Anna uit Rucphen. De kunstenaar volgde de Art & Research opleiding aan de St. Joost kunstacademie in Breda. ‘’Vanwege mijn studie zoek ik vaak naar de combinatie tussen wetenschap en kunst. Dat interesseert me omdat in de wetenschap objectiviteit hoog in het vaandel staat, terwijl met kunst je je niet aan de regels hoeft te houden. Daarom past dit project zo goed bij me.’’

Zijn ontwerp bestaat uit drie natuurstenen, verhoogd op palen. Aan de voorkant van de keien bevindt zich een kijkgaatje. ‘’Wanneer je je oog tegen de steen drukt zie je, zoals kijkend door een telescoop, het splitsen van een bladgroenkorrel. Zij maken fotosynthese mogelijk in planten. Ze vermenigvuldigen zich door splitsing, net als cellen in ons lichaam. Ik wil mensen op die manier laten nadenken over de relatie met onze omgeving, ons verwantschap met de rest van de wereld.”

Tekst gaat verder onder afbeelding.

Mike Anna met een vriend bij zijn ontwerp - Ties de Bakker

Bart Pols

Het werk van Pols is genaamd ‘Anathema’. Hij ontwierp een vijf meter hoge, in aluminium gegoten, berkenboom met handen als bladeren. “Fotosynthese heb ik benaderd als een proces van geven en nemen. De handen in de vorm van kommen staan symbool voor ‘offeren’ en ‘bedelen’. De handen wil ik afgieten van Bredanaars. Daarnaast zullen er mossen en algen groeien in de handen, omdat er regenwater in valt. Zo neemt mijn kunstwerk ook echt deel aan fotosynthese’’, legt Pols uit. 

De boom zelf heeft ook een betekenis volgens Pols: ‘’De berkenboom staat symbool voor pionierschap. De berk is namelijk de eerste boomsoort die groeit op vegetaties als heide, voordat andere bomen er kunnen gedijen. Ingenhousz was ook een pionier met zijn ontdekking.’’

Tekst gaat verder onder afbeelding.

Bart Pols bij zijn aluminium boom - Linsey Kuijpers KOP

Maga Berr

Berr’s intentie met haar ‘De Winterharde Verbinding’ is om mensen samen te laten komen. Haar ontwerp bestaat uit een abstracte boom, met bladeren aan de voet ervan. De boom geeft ‘s avonds licht en de bladeren dienen als stoeltjes. “Licht, en dan met name zonlicht, maakt mensen blij. Licht is essentieel voor fotosynthese, dus ook essentieel voor het leven. Door deze lichtgevende boom wil ik het gesprek over de essentie van het leven op gang brengen. Daarom heb ik ook stoelen onder de boom gezet, zodat mensen samen kunnen zitten en praten.’’

Tekst gaat verder onder afbeelding.

Wethouder Marike de Nobel bekijkt met Maga Berr haar ontwerp - Linsey Kuijpers KOP

Maand van de Geschiedenis

‘Eureka!’, dat is het thema van ‘De Maand van de Geschiedenis’. Die uitspraak riep Archimedes toen hij een wetenschappelijke vondst deed en betekent zoiets als: ‘Ik heb het!’. De organisatie van de geschiedenismaand wil dit jaar namelijk een ode brengen aan de ‘makers van de vooruitgang’. Zij vinden dat innovatie van alle tijden is en de wetenschap onder vuur is komen te liggen. Vandaar dat een van de grootste uitvinders uit de Bredase geschiedenis, Jan Ingenhousz, in het zonnetje wordt gezet.

Stemmen

De expositie in Breda Botanique, Parade 12 in Breda, is vrij te bezoeken. Op de vloer staat een QR-code, die je moet scannen om een stem uit te brengen op je favoriete kunstwerk. Zo wil KOP Bredanaars de kans geven mee te beslissen welk kunstwerk gekozen wordt. Daarna zal stichting KOP zich hardmaken voor de realisering van het kunstwerk in de stad.