De druk op de jeugdzorg wordt te hoog: Dit is hoe Breda dat gaat aanpakken
Door: Hanneke Marcelis AlgemeenBREDA - De druk op de jeugdzorg is te hoog. Waar in 2000 nog ongeveer 1 op de 27 kinderen en jongeren jeugdzorg kreeg, is dat nu 1 op de 7. En dat zorgt niet alleen voor druk op hulpverleners, maar ook voor torenhoge kosten. Daarom zijn maatregelen nodig. Zo moet er minder één-op-één zorg komen en moet er sneller hulp beschikbaar komen voor ernstige situaties. “De kosten moeten omlaag. En tegelijkertijd moeten jongeren in Breda snel de juiste, goede zorg krijgen. Dat is waar we voor gaan”, stelt wethouder Jeugdzorg Eddie Förster.
Als het zo doorgaat, gaat het niet de goede kant op met de jeugdzorg in Breda. Sinds het Rijk jeugdzorg in 2015 decentraliseerde staan gemeenten voor de grote opgave om de jeugdzorg in hun gemeente zelf vorm te geven. En die opgave is in de afgelopen tien jaar steeds groter geworden. “De cijfers zijn daarin heel duidelijk. Waar tien jaar geleden ongeveer 1 op de 14 jongeren jeugdzorg kreeg, zijn dat er nu 1 op de 7. Die toename is gigantisch”, vertelt wethouder Eddie Förster. In totaal gaat het in Breda nu om zo’n 5000 jongeren. En daar is ieder jaar zo’n 55 miljoen euro mee gemoeid.
“De hoeveelheid jongeren met jeugdzorg is de afgelopen jaren fors toegenomen. En dat niet alleen. Ook is de zorg zelf duurder geworden. Maar dat is niet het enige probleem waar we tegenaan lopen. Ook zien we dat de druk op onze professionals enorm hoog is. Als we nog een paar jaar zo doorgaan, dan komt de zorg straks niet meer terecht bij de jeugdigen die dit het hardst nodig hebben. Daarom grijpen we nu in.”
Eén-op-een zorg
Eén van de belangrijkste onderwerpen die Breda wil aanpakken is de inzet van één-op-één zorg. “Het is nu nog zo dat er heel snel één-op-één zorg wordt geboden. Denk dan bijvoorbeeld aan een meisje van 12 dat kampt met weinig zelfvertrouwen. Het is super fijn dat dat soort problemen tegenwoordig steeds meer bespreekbaar zijn en dat ouders met hun kind hulp zoeken. Maar nu wordt dat meisje doorverwezen naar één-op-één specialistische jeugdzorg. In dat soort gevallen zeggen wij: collectieve zorg kan effectiever zijn dan individuele zorg. Laat een therapeut tegelijkertijd zorg bieden aan meerdere meisjes die kampen met hetzelfde probleem. En wanneer collectieve zorg wordt ingezet dan scheelt dat geld én verlaagt het de druk op de zorgprofessionals.”
Om die collectieve zorg te realiseren zijn de nieuwe Sterke Lokale Teams cruciaal. Breda is opgedeeld in vier kwarten, die ieder hun eigen team krijgen. Het eerste team moet op 1 januari starten in Breda Noord-West, waaronder de Haagse Beemden en Prinsenbeek vallen. “We zijn nu druk bezig met het vormen van dat SLT. Je moet je voorstellen dat er veel problematiek is die vaak voorkomt. Door instanties te laten samenwerken en collectieve, vrij toegankelijke zorg te laten realiseren kunnen jongeren door de huisarts daarheen worden doorverwezen. De kinderen en jongeren krijgen dan snel, effectieve collectieve zorg. En doordat er nauw wordt samengewerkt door instanties kan er ook breder gekeken worden naar het hele gezin.” Om daar een voorbeeld van te geven, heeft de wethouder het over kinderen die stress ervaren door een vechtscheiding of door schulden. “Als je dan alleen zorg biedt aan het kind en niet met de ouders in gesprek gaat, dan pak je het probleem niet aan. Dat moet anders.”
De wethouder benadrukt dat de ruimte voor één-op-één zorg wel blijft bestaan. “Jongeren die intensieve hulp nodig hebben, moeten dat krijgen. En juist door de lichte problematiek collectief aan te pakken, blijft er ruimte bestaan om ernstige problemen snel passende, intensieve zorg te geven.”
Soms is zorg niet nodig
Het bieden van collectieve zorg is niet de enige manier waarop Breda de druk op de zorg wil verlichten. Ook moeten we onszelf vaker de vraag stellen of zorg überhaupt wel nodig is, stelt de wethouder. “We leven in een maatschappij waarin vaak wordt gedacht dat alles op te lossen moet zijn door een professional. Maar niet ieder druk kind heeft therapie of medicijnen nodig. Soms is een kind gewoon druk, en kan een actieve hobby zoals voetbal ook al helpen. Dat wil niet zeggen dat we gaan zeggen: Jij krijgt van ons geen zorg meer. Maar ik vind wel dat we als maatschappij kritisch moeten nadenken over wat we van kinderen verwachten.”
Bezuinigingen
Terug naar de kosten: Breda geeft samen met Geertruidenberg, Drimmelen, Oosterhout en Altena jaarlijks zo’n 100 miljoen uit aan jeugdzorg. Daarvan wordt zo’n 55 miljoen uitgegeven in Breda. Dat bedrag moet omlaag. En omdat het nieuw op te richten SLT niet hetzelfde jaar nog tot lagere kosten zal leiden, zijn bezuinigingen nodig. “In totaal gaan we 3,5 miljoen euro bezuinigen. Dat doen we onder andere door niet geleverde zorg terug te vorderen. Soms brengen hulpverleners bijvoorbeeld kosten in rekening voor een sessie waarbij de jeugdige niet op is komen dagen. Maar dat is tegen de afspraken in. Door hier kritisch naar te kijken kunnen we tonnen bezuinigen”, legt Förster uit. Verder gaat de gemeente bezuinigen op de inhuur door meer vaste werknemers aan te nemen. En wordt er bezuinigd in het voorliggend veld, dus bijvoorbeeld bij het jongerenwerk. “We willen daar dat iedere euro effectief wordt uitgegeven en terecht komt bij de zorg voor jongeren. Dus ook daar kijken we kritisch naar.”
