Franks Filmtip: ‘Midden op de oceaan blijkt de 5-jarige Kai verdwenen’

BREDA - Wekelijks belicht filmliefhebber Frank Spreuwenberg een film die in één van de Bredase bioscopen draait of online te bekijken is. Deze week is dat Zee van Tijd. Te zien in Pathé. 

Zelden zag ik een film die zó sterk door emotie wordt voortgestuwd. Er gebeurt niets dat je niet verwacht, maar wàt er gebeurt kan het verstand niet aan. Hier navigeert louter emotie, want bij ervaringen als in Zee van Tijd is geen ruimte voor rationaliteit. Bang, bedroefd en boos zijn de stemmingen die overblijven, en tot slot, misschien, ook een beetje geluk. Zet het voortrazende verstand voor deze film on hold en stel je open voor deze totale emo-bom.

Verhaal
Lucas (Reinout Scholten van Aschat) en Johanna (Sallie Harmsen) zijn bijna dertig en maken met hun vijf jarige zoontje Kai een trans-Atlantische zeiltocht. Ze zijn stapel verliefd en hebben grote plannen. Maar ergens midden op de oceaan, bij kalm weer, blijkt Kai plotseling te zijn verdwenen. Het ergste wat ouders kan overkomen, het verlies van hun kind. Na eindeloos zoeken in de oeverloze leegte besluit Johanna het zeil te hijsen, een aangrijpend moment.

Rouw is een zee van binnen. Johanna zinkt weg in een schemergebied, waar Lucas geen antwoord op weet.. Omdat de manier waarop Johanna uit haar depressie omhoog wil klimmen voor Lucas onaanvaardbaar is, drijven ze - ondanks de liefde voor elkaar - steeds verder uit elkaar.

Uiteindelijk gaat ieder zijn eigen weg. Johanna (Elsie de Brauw) hertrouwt. Lucas (Gijs Scholten van Aschat) blijft vrijgezel en wordt toneelregisseur. Voor zijn afscheid, veertig jaar later, heeft Lucas een nieuw stuk geschreven. Daar zitten foto’s en filmpjes in waarop de vijfjarige Kai spelend op de boot is te zien. Voor Johanna betreedt Lucas daarmee een verboden gebied, maar voor hem is de voorstelling de enige manier om te overleven

Rouw
Om rouw in beeld te brengen heeft film doorgaans twee mogelijkheden: het geven van een kijkje in het hoofd van de rouwende, door het tonen van (verward) gedrag. Of het laten zien hoe de rouwende de dode levend probeert te houden. Regisseur Theu Boermans heeft in Zee van Tijd beide opties op indrukwekkende wijze benut. Maar dat je zit te rillen van emotie is ook te danken aan het uitzonderlijk beheerste acteer werk van vader en zoon (Gijs en Reinout) Scholten van Aschat en van Sallie Harmsen als de jonge Johanna en Elsie de Brauw als de oudere Johanna. Ze sleuren je mee in hun emoties.

Zee van tijd was de openingsfilm van het Nederlands Film Festival dat zich in september afspeelde in Utrecht. De film is losjes gebaseerd op ware gebeurtenissen. Regisseur Boermans zei daarover: “Twee ouders die dit is overkomen, die door dat proces zijn gegaan, waren (…) een doorslaggevende inspiratiebron. De openheid waarmee ze hun ingrijpende ervaring aan mij toevertrouwden, verplichtte me tot uiterste zorgvuldigheid. Dat voelde iedereen die bij deze productie betrokken was.”

Wat je moet weten over de film
- Aan het einde van de film zien we een foto van het jongetje Mikel. Hij verdween in 1980 in de Atlantische Oceaan toen hij met zijn ouders een zeiltocht maakte. Zijn Franse moeder Lucie Hubert schreef er een boek over met de (in het Nederlands vertaalde) titel: “Een kind van de zee.”
- Elsie de Brauw (1960), die de rol van de oudere Johanna speelt, is telg uit de adellijke familie De Brauw. Na haar middelbare school koos ze aanvankelijk niet voor theater, naar eigen zeggen omdat ze stotterde. Ze studeerde theologie (1979-1980) en psychologie (1980-1983) aan de Rijks Universiteit Groningen voordat ze in 1984 ging studeren aan de Toneel Academie te Maastricht.
- Sallie Harmsen (1989), die de rol van de jonge Johanna speelt, twijfelde tussen een opleiding tot kunstenaar, musicus of acteur. Ze koos voor een toneelopleiding en studeerde tussen 2009 en 2012 aan de Toneel Academie in Maastricht. Toen had ze voor haar rol in de film Het Echte Leven (2007) al een nominatie voor een Gouden Kalf (beste actrice) op zak.
- Gijs Scholten van Aschat (1959) is zoon van een bankdirecteur en deed op zijn zeventiende auditie bij de Amsterdamse toneelschool, maar werd afgewezen. Hij is afgestudeerd aan de Toneel Academie te Maastricht. Zijn zoon Reinout (1989) won in 2012 een Gouden Kalf voor zijn hoofdrol in de film De Heineken Ontvoering.
- Regisseur Theu Boermans regisseerde niet alleen grote producties, zoals de musical “Soldaat van Oranje”, die al meer dan tien jaar draait, maar schrikt ook niet terug voor kleiner kaliber, zoals enkele uitvoeringen van de Venlose Revue, met teksten van zijn vader Frans Boermans. Hij nam vorig jaar met een voorstelling afscheid van het Nationaal Toneel.