Initiatiefnemers softcups reageren op commotie: ‘Dit is de toekomst’

BREDA - Morgen gaat het Breda Jazz Festival van start. Tijdens het festival wordt, net zoals tijdens Koningsdag en -nacht, gebruik gemaakt van een systeem met softcups. Maar rondom dit bekersyteem is veel te doen. Zo snappen sommigen het nut van de softcups niet en ook Zero Waste Nederland vroeg zich onlangs af of de bekers wel zo duurzaam zijn. Het projectteam ‘Duurzame bekers Breda’ en een woordvoerder van CircularPET snappen deze ‘ophef’ niet: 

Wat is CircularPET nu eigenlijk en hoe werkt het systeem?
“Wij zien een plastic softcup niet meer als afval, maar als grondstof. Door de beker terug naar de bar te brengen creëer je een schone mono-stroom. Deze stroom kan weer worden teruggebracht naar een nieuwe, doorzichtige beker. Daarom zit er ook geen logo met inkt op de bekers. Om ervoor te zorgen dat de bezoeker zijn beker terugbrengt vragen we om een bijdrage bij de eerste bestelling. Voor dit openbare evenement is gekozen voor een bijdrage van 1 euro die je per beker betaalt bij je eerste bestelling. Uit ervaring blijkt dat dit bedrag niet te laag (of te hoog) moet zijn om het systeem te laten slagen. De bijdrage wordt gebruikt voor het duurzame systeem en wat erover blijft vloeit naar het gratis toegankelijke event. Als de bezoeker elke keer zijn beker weer netjes terugbrengt naar de bar betaalt die dus niks extra. Op het moment dat hij de beker wel weggooit, dan is de beker dus geen hoogwaardige grondstof meer, maar afval. Dan ben je dus aan het vervuilen en betaal je opnieuw 1 euro.”

Waarom koos Breda voor een pilot met dit systeem?
“Het gratis verstrekken van single use plastics wordt per dit jaar landelijk verboden bij openbare evenementen. Verkopers zijn dan dus verplicht de beker extra in rekening te brengen, bovenop de consumptieprijs. In Breda zetten we een stapje verder en koppelen we er direct een duurzaam systeem aan. De eerste beker wordt weliswaar ‘verkocht’ voor 1 euro, maar als je deze netjes weer inlevert ontvang je op je volgende bestelling die 1 euro weer als korting. Met een maximale inruilwaarde van 1 op 1. Zodoende ben je als bezoeker ten hoogste 1 euro kwijt, zolang je je beker maar weer inlevert. Op dit moment zijn er twee smaken van duurzame systemen. Een hardcup of hoogwaardig recyclen met de softcup. Laatstgenoemde doen we nu dus met CircularPET. Het duurzame softcup systeem lag simpelweg productioneel en financieel veel meer voor de hand op deze events. Je hoeft niet te spoelen, je kunt de bekers veel makkelijker kwijt achter de barren en je hoeft ze niet constant te bewaken aangezien er, los dus van de bijdrage, geen waarde aan de beker zit zoals wel het geval is bij een hardcup. Een softcup kun je ook makkelijk even opvouwen en in je kontzak of tas stoppen als je geen zin hebt in drinken. Hetgeen voor de gemiddelde Bredanaar overigens niet vaak van toepassing is, haha.

Ook zonder eindeloze bijdragen van een gemeente moet je dit soort systemen uiteindelijk kunnen draaien. Er is goed over nagedacht, unaniem gestemd en uiteindelijk voor dit systeem gekozen. Wij zien hier de toekomst in als het gaat om deze openbare events. Natuurlijk heeft dat altijd nog wel wat voeten in de aarde. Dat vraag om een stukje discipline vanuit de horeca, een goed kloppend systeem en gedragsverandering van je bezoeker. Dat heeft tijd nodig en daar wordt op dit moment hard aan gewerkt. We zien al dat vooral jongere bezoekers vanuit de festivals gewend zijn aan dit systeem.”

Hoe ging Koningsdag en zijn de resultaten behaald?
“Als je het verschil ziet met een normale Koningsnacht of -dag dan kunnen we wel spreken van een groot succes. In 2024 gaat het verplicht worden om minimaal 75% van je bekers schoon terug naar de bar te krijgen en hoogwaardig terug in het systeem te brengen. Op de pleinen Havermarkt, Haven en Kerkplein zijn deze resultaten al gehaald; wat een enorm succes is voor een pilot die je voor de eerste keer doet. Omdat nog niet elke horecazaak zijn commitment gaf en we ook echt bezig zijn met gedragsverandering, merk je dat het nog niet overal even soepel ging. Sommige zaken werkten met andere bekers met inkt wat zorgt voor vervuiling. Nog niet iedereen (horeca en bezoeker) snapte echt het nut en de noodzaak van het systeem. Overall zijn we ditmaal dan ook nog net iets lager beland dan die 75% dit event. Met jazzfestival zijn er weer een aantal verbeterpunten doorgevoerd en wij verwachten deze editie echt in de buurt te gaan komen van de percentages die eigenlijk volgend jaar pas gehaald dienen te worden. Dat zou echt een onwijs succes zijn in deze pilot. Dat vergt echt wel wat commitment van alle horeca en de bezoekers van het Jazz festival. Wij hebben daar alle vertrouwen in. Breda brengt het immers samen, en Bekers naar de Bar.

Daarover gesproken; Het is wel mooi om nog even te benoemen dat heel dit proces met deze pilots in hele korte tijd uit de grond is gestampt. Je merkt dan toch wel dat Breda goed kan samenwerken. Gemeente Breda (Communicatie en Afvalservices) de horeca (pleinhoofden en projectgroep), CircularPET, De groene Lobby en The Green Leisure Group hebben onwijs veel geschakeld om dit in korte tijd te realiseren. Reclamebureau Schmuhl bedacht de toffe campagne ‘Breda brengt bekers naar de bar’ en Cremerson zorgt samen met van Asch horeca voor de verspreiding van alle materialen. Het is tof om te zien dat iedereen zich zo inzet voor een schoner Breda.”

Hoe kijken jullie naar alle commotie rondom deze veranderingen?
‘”Zonder wrijving geen glans’. Het is normaal dat er los van veel positieve reacties ook commotie is. Dat hoort bij verandering van dit soort, stiekem best wel complexe, uitdagingen. Roken in een restaurant was ook niet direct de normaalste zaak van de wereld, maar nu kun je je niet meer indenken dat het gebeurt. Dat gaat in de toekomst hetzelfde zijn met je beker op de grond gooien. Dat is binnenkort ‘not done’. De weerstand op het systeem vanuit organisaties als ‘Zero Waste’ - die onder andere een Instagrampagina bijhoudt waarbij ze softcups op de foto zetten en actief de media opzoeken - betreurt CircularPET. We willen hier liever niet te veel op in gaan, maar het is zonde om modder te gaan gooien over ‘wie het meest duurzaam is’. Als we met hardcups hadden gewerkt waren die in kleine hoeveelheden net zo goed gaan zwerven in Breda. Dan belandt er wel direct 6/8 keer zoveel plastic in de natuur. Daar ga je dan toch geen foto’s van maken? Die ruim je even op.

Het zijn allebei mooie, duurzame systemen met uiteraard ook haken en ogen. Per event werkt het ene systeem beter, dan het ander. Laten we vooral niet te veel moddergooien en samen werken aan een schonere wereld!”

Hoe zien jullie de toekomst?
“Binnen nu en korte tijd is het allesbehalve normaal om je beker (of afval) tijdens een event of festival nog op de grond te gooien. Je brengt je beker namelijk naar de bar, dat is zoals het hoort. Doe je dit niet, dan word je daarop aangesproken door je omgeving. Dat geldt ook voor je laatste bekertje. Dat is nu vooral nog een uitdaging, maar wij geloven erin dat het meer dan normaal wordt om je afval ook tijdens (en na) een event niet meer op de grond te gooien. Dit zie je nu dus al bij jongeren ontstaan die veel naar festivals gaan. Met een openbaar event zou je zelfs nog kunnen gaan handhaven in het begin. Als je op een normale dag een zak McDonalds op straat gooit voor de neus van een handhaver krijg je immers ook een waarschuwing of boete. Waarom dan niet tijdens een evenement? Dat is omgekeerde opvoeding, een stukje cultuur wat de afgelopen decennia zo is ontstaan in Nederland. Dat is niet meer van deze tijd is. Wij zien de toekomst dus met mooie opgeruimde straten en een andere kijk op die plastic softcup. Geen afval, maar een grondstof waar we allemaal zuinig mee om moeten gaan, want er is immers maar één wereld.”