Conny en Mireille verloren beiden een kind: ‘Mentale problemen kunnen ieder kind overkomen’
Door: Hanneke Marcelis Algemeen UitgelichtBAVEL / TETERINGEN - In 2004 verloor de Teteringse Conny Langen haar 14-jarige zoon Sander door zelfdoding. Bijna twintig jaar later, in 2023, moest de Bavelse Mireille Verhoof afscheid nemen van haar dochter. Aan de 17-jarige Milou werd euthanasie verleend na ondraaglijk psychisch lijden. Beide moeders hebben ervoor gekozen om hun verhaal te delen. Dat doen zij samen met acht andere ouders die een kind verloren in het boek ‘Toen jij de stilte vond’. Met het boek willen de ouders mentale problemen bij jongeren bespreekbaar maken.
Een pientere, wilskrachtige en gevoelige jongen met een passie voor sterren en planeten. Dat is hoe Conny Langen haar zoon Sander omschrijft. “Hij zocht op vakantie in het buitenland volwassenen op, zo vond hij een professor van een universiteit waar hij mee kon filosoferen of hij vond iemand met een heel arsenaal aan sterrenkijkers in een tent. Hij was nieuwsgierig, leergierig, open en maakte makkelijk contact”, vertelt Conny. Achter die openheid zat echter ook een gevoelige kant die hem kwetsbaar maakte. “Sander legde de lat hoog voor zichzelf. Op de lagere school heeft hij veel meegemaakt en hij heeft hier veel negatieve ervaringen opgedaan. Het ging goed met hem als er structuur geboden werd, was dit er niet, liep het vaak mis. Er werd dan gepest en dan wist hij zich geen houding te geven.”
Sander ging naar het gymnasium, dit ging eerst goed. Helaas begon hier het pesten ook weer, waardoor Sander niet over kon. “De overstap naar een havo deed hem goed, hij kreeg een leuke vriendengroep en had weer verkering. Hij klaagde wel veel over hoofdpijn en was op zoek naar hulp. Sander deelde veel met ons, wij hadden een warme band.” In 2004 heeft Sander plotseling een einde aan zijn leven gemaakt. “Heeft hij een soort kortsluiting gehad? Hij was toen 14 jaar oud. Voor ons blijft het gissen naar antwoorden”, zegt Conny. “Maar wat ik zeker weet, is dat Sander teveel negatieve ervaringen heeft opgedaan, die hij diep in zich opsloeg. Positieve dingen maakten weinig indruk en die beklijfden niet.”
Na Sanders overlijden vond Conny de kracht om haar verhaal te delen. Eerst via een eigen website, later door voorlichtingen te geven op de politieacademies en nu ook dus in boekvorm. Dat laatste geldt ook voor Mireille Verhoof. Net als Conny schreef zij één van de tien hoofdstukken van het nieuwe boek ‘Toen jij de stilte vond’.
Mireille verloor in 2023 haar 17-jarige dochter Milou. Milou kreeg euthanasie vanwege ondraaglijk, uitzichtloos psychisch lijden. Jarenlang probeerde Milou alles wat in haar vermogen lag aan behandelingen, medicatie en lange opnames binnen de ggz en zelfs gesloten jeugdzorg. Maar niets gaf haar de sleutel naar herstel. “Het was voor Milou geen kwestie van niet meer willen, maar niet meer kunnen,” vertelt Mireille. “De angst dat we op een dag de politie aan de deur zouden krijgen met ‘slecht nieuws’ of dat we haar op een dag ergens zou vinden is nooit meer weggegaan sinds haar eerste serieuze suïcidepoging. Ze was toen 13 en had aanhoudend donkere gedachten en een permanente doodswens.”
Het boek als monument
Voor Mireille is het hoofdstuk over Milou in het boek een ‘monument’ voor haar dochter. “Ze was een sprankelend meisje met dromen en vrienden. Dit boek laat haar hele levensverhaal zien, niet alleen het einde toen elke dag voor haar zo’n strijd was. Want gelukkig was er daarvoor ook een hele fijne tijd. En die mooie herinneringen trekken ons door de rauwe werkelijkheid van rouw heen.”
Ook voor Conny is het boek een tastbare herinnering aan haar zoon. “De beslissing om mee te werken aan ‘Toen jij de stilte vond’ kwam voort uit een diepgeworteld verlangen om het hele plaatje te schetsen wie Sander was en wat hij allemaal heeft meegemaakt. Ik heb al van mensen gehoord dat ze het boek hebben besteld, omdat ze Sander nooit echt hebben kunnen leren kennen. Maar via dit boek krijgen ze alsnog die kans. Dat vind ik heel mooi om te horen.”
Mireille voelt hetzelfde. “Er zijn mensen die Milou kennen uit haar tijd van voordat haar mentale problemen begonnen en zij kunnen zich geen voorstelling maken van hoe suïcidaliteit het hele gezin raakt. En hulpverleners daarentegen hadden vaak enkel het beeld van dat meisje met die doodswens dat in een diepzwart gat weg gleed. Hadden ze de échte Milou van daarvoor ook maar gekend, denk ik vaak. Dan hadden ze een heel ander beeld gehad en niet meteen een oordeel klaar gehad.”
Het schrijfproces
Het schrijfproces van ‘Toen jij de stilte vond’ werd professioneel begeleid. De ouders werkten samen met schrijfcoaches, en brachten een weekend met elkaar door om elkaar en de kinderen beter te leren kennen. “Ondanks dat we elkaar vooraf niet kenden, was er onmiddellijk een diepe verbondenheid. Je begrijpt elkaar zonder veel woorden”, vertelt Conny. Dat beaamt Mireille. “Wat je ervaart wanneer je een kind verliest, is iets onvoorstelbaars. Dat we dit allemaal hebben meegemaakt zorgt voor verbinding en biedt veel steun.”
Het gesprek op gang brengen
Conny en Mireille hopen dat ‘Toen jij de stilte vond’ kan bijdragen aan het op gang brengen van het gesprek over mentale problemen. Beiden hopen dat onderwijsprofessionals, hulpverleners maar ook andere ouders of mensen die veel met jongeren te maken hebben het boek lezen. En dat andere ouders die in eenzelfde situatie zitten herkenning en steun mogen ervaren door de mooie, intense verhalen in het boek. “Het onzichtbare moet zichtbaar worden. Als iemand zijn been breekt, zie je dat. Maar mentale problemen spelen zich vaak af achter een glimlach. Daarom is het zo belangrijk dat dit onderwerp serieus genomen wordt”, vertelt Conny.
Mireille: “Als een jongere drie keer de volleybaltraining overslaat, is dat soms meer dan een druk schema. We moeten leren die signalen te herkennen en met jongeren het gesprek aangaan zodat ze niet eenzaam zijn met hun mentale problemen. Want dat gesprek aangaan is van levensbelang en kan juist de eerste zet naar perspectief en hoop zijn. De cijfers liegen er immers niet om.” Zelfdoding is doodsoorzaak nummer 1 onder jongeren onder de 30 jaar. “Het kan iedereen overkomen. Psychisch lijden speelt achter zo veel voordeuren. Milou vroeg ons ook kort voor haar overlijden psychisch lijden een gezicht te geven en mensen te leren niet het gezicht ervoor weg te draaien. ‘Mama, al redden we er maar één iemand mee. Dat is me zo veel waard’, zei ze.”
Op 10 september, Wereld Suïcide Preventie Dag, is de boekpresentatie van ‘Toen jij de stilte vond’. Voor meer informatie over het boek of Stichting Nooit Voorbij, zie www.nooitvoorbij.nl. Daar is het boek ook te bestellen.
