Meer dan erfgoed tijdens de Open Monumentendagen Breda

BREDA - Open Monumentendagen Breda staan voor de deur. Op 13 en 14 september 2025 openen in Breda meer dan 40 locaties hun deuren voor publiek. Maar Open Monumentendagen Breda zijn meer dan alleen het klassieke erfgoed, benadrukt projectleider Naomi Swinkels. “Met Open Monumentendag in Breda gaat het ook over de connectie tussen het toen en nu. Over verhalen, mysteries en creativiteit. Daar zetten we met ons uitgebreide programma op in.”

Open Monumentendag is een landelijk initiatief. Verspreid over het hele land openen monumenten op 13 en 14 september dan ook de deuren. Maar bijna nergens wordt Open Monumentendag zo groots opgepakt als in Breda. Niet voor niets stond Breda landelijk vorig jaar op de tweede plek qua aantal bezoeken.

Ook dit jaar hoopt de organisatie een breed publiek te trekken met het tweedaagse evenement. Met een nieuw organiserend comité kunnen bezoekers een frisse en eigentijdse herinterpretatie verwachten van de Open Monumentendagen. “Natuurlijk staat het klassieke erfgoed centraal”, stelt Naomi Swinkels. “Dat verliezen we absoluut niet uit het oog. Maar we voegen er wel tal van creatieve en vernieuwde activiteiten aan toe.”

Thema’s
Het landelijke thema van dit jaar, ‘Gebouw(d) om te blijven’, verwijst naar het architectuur van erfgoed. Breda koppelt daar twee extra, lokale thema’s aan: het 400-jarig jubileum van het Beleg van Breda door Spinola, en het thema stedelijke ontwikkeling en wederopbouw.

Deze thema’s vinden vooral hun weg in de programmering van activiteiten. “We willen dat bezoekers niet alleen gebouwen bezichtigen, maar ook verhalen ervaren,” aldus Swinkels. Zo kunnen bezoekers tijdens het weekend deelnemen aan een speurtocht in het teken van Spinola of een vaartocht maken over de ontwikkeling van de Nieuwe Mark.”

Vernieuwing
Een van de speerpunten van het nieuwe comité is het verbreden van de doelgroep. Dat gebeurt onder andere via nieuwe activiteiten zoals de ‘Erfgoedspotter’, een speurtocht waarbij deelnemers aan de hand van coördinaten plekken in de stad ontdekken en leren over de architectuur en geschiedenis ervan. “We willen mensen uitdagen om met andere ogen naar hun stad te kijken, alsof ze Freek Vonk zijn, maar dan op zoek naar bijzondere gebouwen. En niet alleen de mensen die actief besluiten om de Open Monumentendagen Breda te bezoeken. Maar door vloerstickers met informatie aan te brengen op straat, betrekken we ook de toevallige voorbijganger bij het erfgoed.”

Ook is er veel ruimte voor creativiteit. Illustratrice Nanne Meulendijks geeft een workshop waarin bezoekers op basis van oude archiefteksten eigen gedichten en illustraties maken. Kunstenares Mandy Den Elzen verzorgt een kruidenwandeling in het Begijnhof waarin bezoekers leren over toepassing en herkomst van kruiden, inclusief een mini-kruidboekje om zelf mee te starten. En in Grote Kerk Breda toont kunstenaar Floris Hovers zijn fantasiestad ‘Playful Connect’.


Maar er is dit jaar zeker ook de aandacht voor podiumkunsten, met onder meer een nieuwe dansvoorstelling van gezelschap The100Hands in de Lutherse kerk. Daarnaast speelt muziek een grote rol. Het 160-jarig jubileum van het Bredaas Mannenkoor biedt aanleiding voor een heuse ‘korenroute’. Verspreid door de stad brengen verschillende koren mini-concerten van 20 minuten op unieke locaties. “Van popkoren tot klassieke ensemble. Het kleinste koor telt zes leden, het grootste - het Bredaas Mannenkoor zelf - treedt vaak met wel zestig man op.”

Locaties
Naast vertrouwde publieksfavorieten als de Grote Kerk en het Kasteel van Breda - waar de gehele dag rondleidingen worden gegeven- zijn er ook geheel nieuwe locaties toegevoegd zoals de Uitvindfabriek in De Faam en Begraafpark Zuylen. Uniek is ook de openstelling van de vrijmetselaarsloge van Breda. Een plek die normaliter grotendeels gesloten is voor publiek, maar die tijdens het Monumentenweekend toegankelijk is om kennis te maken met de geschiedenis en mystiek van de vrijmetselarij.

De locaties van Open Monumentendag zijn verspreid door de gemeente. Naast tal van historische locaties in de binnenstad, zijn er ook openstelling en activiteiten in de dorpen. Zo neemt een gids bezoekers mee door Ulvenhout en stellen onder andere Koetshuis Anneville, Korenmolen de Hoop, het Missiehuis St. Franciscus en de Heilige Willibrorduskerk de deuren open. En op zondag kunnen bezoekers deelnemen aan een rondrit in één van twee historische bussen van Stichting Veteraan Autobussen.

De monumenten voor iedereen
Wat in alle onderdelen van het programma terug te vinden is, is het streven naar inclusie. Niet alleen op het gebied van thematiek en activiteiten, maar ook in taal en toegankelijkheid. Zo is de website voor het eerst tweetalig (Nederlands en Engels) en wordt er nagedacht over meertalige informatie bij verschillende onderdelen van het programma. “We willen dat ook nieuwkomers, expats en toeristen zich welkom voelen. Monumenten zijn van en voor ons allemaal.”


Open Monumentendag Breda vindt plaats op zaterdag 13 en zondag 14 september 2025. Het volledige programma, met locaties, tijden en inschrijvingen, is te vinden op www.omdbreda.nl[n]